» » HAYOTIM - QORALAMA yoxud vunderkind qizaloqning olamshumul hayrati

HAYOTIM - QORALAMA yoxud vunderkind qizaloqning olamshumul hayrati

:
HAYOTIM - QORALAMA yoxud vunderkind qizaloqning olamshumul hayrati
:
:
27-05-2015, 16:12
:
538
 
 

"HAYoTIM QORALAMA yoxud vunderkind qizaloqning olamshumul hayrati


     Oz davrida dovrugi nafaqat rus zamini, balki Evropa, Amerika qitalariga taralgan, aksariyat sheriyat muhiblarining konglini zabt etishga ulgurgan, mojizakor bu qizaloq atigi 27 bahorni qarshilaydi deb kim oylabdi deysiz? Shoiraning joni uzilgan on rusmatbuoti "Ulgaygan vunderkind shoira oz joniga suiqasd etdi! deya bong ura boshladi. Nika Turbina 5-qavat derazasidan qulab tushib, shu on halok bolgandi. Bu mashum hol besh yil avval boshqa bir uyda ham sodir bolgandi, biroq unda shoirani hayot, taqdir qollagandi.


"MENING ShERLARIM ZALVORLI


     1978 yil. Tort yoshli qizaloq Nika tun boyi uxlamas, koksovi azob berib, toxtovsiz yotalar, uning mehribon onasi va buvisi navbatma-navbat bemor qizchaning toshagi yonida otirib, qoriqchilik qilishardi. Qizaloq esa mehribonlarini tong qoldirib, shoshtirib yozishga undar, ayni dam ongu shuuriga quyilib kelayotgan bitiklarni tezroq qogozga tushirishga choglanardi. Bu bitiklar shunchaki bolalar olamiga xos jon, oyinqaroq gap-sozlar emas, dard tolgogida tugilgan mojaz asarlar otash sherlar edi.Oshanda kuzatuv olib borgan skeptiklarning takidlashicha, bu ashorlar katta bir shoirga tegishli, goyo allazamonlarda vafot etib ketgan nazmiy daho ruhi qizaloqning vujudiga singib, botinda bayon etayotgan emish. Osha damlar Nikaning ozi ham bu nazm javohirotlarini "Xudoning sozlari. U meni yozishga undayapti degan edi.

     Nikaning onasi istedodli musavvir edi. U oilada ijodiy muhit borligini, mutolaaga zavqu shavqi ozgachaligini, shaxsan ozi qiziga bolaligidanoq Anna Axmatova, Mandelshtam, Pasternakning ota jiddiy sherlarini oqib berganini aytgandi.Nikaning Yaltada istiqomat etadigan bobosi Anatoliy Nikanorkin ham oz davrining tanilgan ijodkorlaridan, Qrim yozuvchilaridan edi. Nikanorkinning xonadonida tez-tez Moskvadan tashrif buyurgan adabiyot ishtiyoqmandlari, shoiru yozuvchilar qonoq bolishardi. Kunlardan birida Nikaning onasi mehmon shoirlardan biriga qizalogining sherlari bitilgan qalin daftarni tutqazib, biror bir roznoma yo oynomada chop ettirishni soraydi.Kop otmay, qalin daftarga "qamalgan ashorlar "parvoz etadi. Hali ospirin yoshiga ham etmagan Nikaning sherlarga kochgan siru asrorlari, iztiroblari bilan tanishgan shoirlar, bunday dardchil, alamu figon singgan ohanglar tort yoshli qizaloqning ijodi mahsuli ekaniga ishonishmas, axir bu bolaning kayfiyati va olamiga umuman daxlsizku deya hayratlanishardi.

Kop otmay nufuzli gazetalardan birida yaltalik vunderkind qizaloqning sherlari bosilib chiqdi. Shundan song unga sheriyat kechalari, turli ijodiy uchrashuvlarga takliflar yogila boshlandi.Nika ilk sheriy toplami "Qoralama ("Chernovik) nashr etilganida 9 yoshda edi.Bu kitobga mashhur rus shoiri Evgeniy Evtushenkoning sozboshisi kiritilgandi. Song "Qoralama 12 tilga tarjima qilindi.

Nikani dunyo tan ola boshladi. Mitti shoira Marina Tsvetaeva sochlariga oxshash soch turmagi, kichkina boy-basti bilan sheriyat ixlosmandlari tolib toshgan zal sahniga kirib kelardi-da, kozlarini xiyol yumgan koyi jarangli ovozda sher oqiy boshlardi:

Hayotim qoralama,

Unda dongan bor harflar bir burj..

Nika 1985 yili Venetsiyada otkazilgan "Koinot va shoirlar xalqaro tanlovida nufuzli oringa munosib topilib, bosh sovrin "Oltin arslon mukofoti bilan taqdirlandi. Bu kunga qadar ushbu mukofot bilan rus shoirlaridan faqat Anna Axmatovagina munosib korilgan edi.

Nika 11 yoshga etgach, Moskvaga kochdi va poytaxtdagi maktablardan birida oqishni davom ettira boshladi. Bu payt uning onasi ikkinchi marotaba turmush qurgan, ikkinchi qizi Mashani dunyoga keltirgan edi. Nika bazan onasini nadomat qilar, uning oziga bolgan etiborsizligidan kuyinardi ham. Shu damlar mana bunday otli satrlarni bitardi: "Yolgizlikka mahkum etma meni. Sherlarim halokat yoqasiga borib qolmasin...

1990 yili Nika tahsilni davom ettirish uchun Shveytsariyaga jonab ketdi. Ozga yurtda yosh shoira keksa muxlisi, ancha yillardan buyon ijodini kuzatib boryotgan doktor bilan uchrashadi. Uzoqqa chozilgan uchrashuvlardan song Nika 76 yoshli keksa bu muxlisasining samimiy taklifini qabul etdi. Shu koyi u ozidan 60 yosh ulug erkakka turmushga chiqdi. Biroq bu shoira uchun tom manodagi baxt emas edi. U garchi yaxshi musohib, kongilparvar va haqiqiy sher ixlosmandi bolsa-da, Nikani uyda kun boyi yolgiz qoldirib, shifoxonasida ish bilan andarmon bolardi. Nika yolgizlik va kimsasizlikdan zerika-zerika, ichkilikka organdi. Oz baxtini keksa choldan topa olmagan shoira 76 yoshli sohibi uyini tark etdi va vataniga qaytdi.

"MEN YIQILGANIM ON ORNIMDAN TURAMAN

1994 yili Nika Moskva Sanat institutiga imtihonlarsiz qabul qilindi.Bu erda kurs rahbari, keyinchalik eng yaqin dostiga aylangan oqituvchi Alena Galich bilan tanishdi. Alena Galich Nikaning tugma shoiraliginiavvaldan bilar, bundan tashqari uning aktrisalik qobiliyati borligi va uning 14 yoshida "Bu dengiz boyida bolgandi filmida ishtirok etganidan ham xabardor edi.Nika Turbinaning gozal chehrasi ham aktrisalikka moyilligini isbotlab turardi: moviy kozlar, kashtan rang sochlar, lablar ustidagi jimitdek xol...

Nika institutda faqat bir yil mobaynida yaxshi oqidi. Sherlar yozdi. Sher qoralashda shoira galati usul qollardi. Duch kelgan qogoz parchalariga qalam tekkizar, qalam topolmagan paytlar esa lab boyoqdan foydalanardi.

Nika risoladagidek institutga qatnab yursada, odatga aylanib ulgurgan ichkilik uni oz komiga tortib borayotgandi.U bu bemaza felini tark etish uchun muallimasiga soz bergan, hatto buni qogozga tushirgandi ham: "Men, Nika Turbina, oqituvchim Alena Galichga bundan buyon boshqa ichmaslikka soz beraman.Afsuski, Nikaning sozi sozligicha qoldi. Yomon odatiga barham berolmadi. Bu ham etmaganday birinchi bosqich tugallanmay, imtihonlar arafasida Yaltaga, oshiq yigiti Kostya huzuriga jonab ketdi.Shu koyi imtihonga kelmadi.

Nika institutda tahsil olish vakolatini qayta tiklashi oson kechmadi, muallimasiningt aralashuvi va qayta xato qilmaslik hisobiga u sirtda oqishga majbur boldi. Bu orada sevgilisi Kostya bilan orani ochiq qildi. Kostya uchun shunchaki ermakka yuradigan, oyinqaroq qiz emas, oila mashaqqatlariga chidamli, bardoshli va sabotli rafiqa kerak edi. Kop otmay Kostya oz orzusidagi qizni topib, oila qurdi.

1997 yil may. Bu vaqtga kelib, Nika ozga yigit bilan muhabbat sarguzashtlarini kechirayotgan edi.Afsuski,bu sarguzasht qaltis yakun topdi. Ayni shu kuni mahbubi bilan urishib qolgan Nika alam ustida ozini baland uy derazasidan pastga tashladi. Oqibat omrov suyagi sinib, umurtqasiga shikast etdi. Kasalxonaga bebosh shoira holidan xabar olish uchun shoirlar, jurnalistlar borishgandi.

Muallima Alena Galich shogirdi Nikaning tushkun kayfiyatini va ayni dam uning ruhiy talotoplarni boshidan kechirayotganini ilgagani uchun ham uning jiddiy davolanishi kerakligini tushunib turardi. Shu maqsadda qator idoralarga borib, yordam soradi. Bir galda Nika buvisi bilan xorijda ijodiy safarlarda yurgan kezlar amerikalik shifokorlar qizaloqningnomeyoriy ruhiy holatini aniqlab, psixolog maslahati zarurligini, imkon bolsa muolaja ham olishini aytishgandi. Ammo bu etiborsiz qoldirilgandi.

Alena Galich Nika uchun Amerikada davolanish imtiyozini olib berdiyu, ammo muolajaning toolovi katta qiymatda ekanini bilgach, tarvuzi qoltigidan tushdi. Shundan song Nikaning onasi Alena Aleksandrova qizini Yaltaga olib ketdi. Boyaqishqizi yonida otirib, kozlarida yosh bilan imtiyoz belgilangan qogozchani yirtib tashladi.

Nika Yaltadagi asabiy kasalliklar shifoxansida bir muddat yotib, davolandi. Uning holidan muallimasi Alena Galichxabar olib turdi.


"YoLGIZLIK OLIMNING DOSTI


     Nika yolgiz qolishdan va yolgiz yashashdan qorqardi. U onasi va ogay otasidan qolgan uyda umrguzaronlik qilar, bu erga ayrim kunlar dostu yoronlarini chorlardi. Bu dostona lutf yana boshqa yangi dostlarga ham qalb eshigini ochdi. Shu tariqa shoiraning hayotida Moskva teatrlaridan birida aktyorlik sifatida faoliyat yuritayotgan Sasha ismli bir yigit paydo boldi. U ham ozi singari ichkilikka mukkasidan ketgandi.

     2002 yilning 11 may sanasida Nika Sasha bilan birga yaqin dugonalaridan biri Innanikiga mehmondorchilikda edilar.Jindak ichkilik ichilgach, Sasha va Inna dokondan ul-bul keltirish uchun eshikka chiqishdi. Nika esa zerikib qolmaslik uchun balkonga otdi va deraza darchalari lang ochiq tokchaga kotarilib otirib oldi, oyoqlarini salanglata boshladi. Odatda, bu koyi tabiatni, kochani kuzatish uning sevimli ermagi edi. Balandlikdan qorqmasdi.Ammo ayni dam u biroz sarxush edi.Xiyol otib, nimagadir chalgidiyu, muvozanatini tutolmay, tokchadan surilib ketdi.

Pastda koppak sayr qildirib yurgan bir erkak jon halpidagi ovozni eshitib, ogirildiyu, deraza tutqichini ushlagan koyi osilib qolgan qizni korib yuragi orqasiga tortib ketdi.

"Sasha, yordam ber, hozir iyiqilib tushaman!

Shu yaqin atrofdan otib ketyotgan yolovchilar taqdiri qil ustida turgan qizga najot berishga shoshildilar. Ular egnilaridagi kiyimlarini echib, pastga toshay ketdilar. Ammo... ammo bu gal Nikaning zorini xudo eshitmadi.

Nikaning olimi haqidagi mashum xabardanuning ortoqlari kech voqif boldilar.

Oradan bir kun otgach, tong saharda Nikaning muallimasi Alena Galich va ogli Nika jasadi orin olgan Sklifoskovskiy kasalxonasiga kelishdi.Bunga dovur Alena Aleksandrova qizining mayiti bilan xayrlashib ortga qaytgan edi. U krematsiyada ishtirok etishni istamadi. Ammo biroz otib, Sklifoskovskiyda krematsiya qilinmasligi ayon bolgach, marhum jasadini olib ketishlariga ruxsat berishdi.

Nika hayotida yolgiz qolishdan qorqardi. Songgi kun ham uni er bagriga qoyish uchun Moskva chekkasidagi qabristonga yakka tobutning ozini yuborishdi.

Bir umr maslakdosh, hamroh, dost bolgan Alena Galich shogirdining xoki turobi Vagankovo qabristonidan joy olishiga erishdi.



MENI YaRLAQA, EY ShER!


Meni yarlaqa ey sher,

Keskir, olov soz bilan.

Olsamda bot-bot, doim

Sen uchun tirilyapman.

Meni yarlaqa, ey sher.


 

, .

, ,

 

 

,
, .
, .
(1983)

 

***

 


Tungi fonuslarga aldanmang-

 

Mudroq joylab kozlaringizga,

Qalbdan quvar bedorlikni ham.

Vaqt kelar,

Siz bedor turgan dam,

Ozi tomon chorlaryulduzlar.

Tungi fonuslarga aldanmang-

Mudroq joylar kozlaringizga.

,

,

,

,

, ,

.

,

.

(1981)

***

Qoralamadir mening hayotim-

Hamma harflaraylanib burjga

Men hali kechib ulgurmagan

mahzun umrdan qilar bashorat.

Qoralamadir mening hayotim-

Goyo hayqiriq

Oz aksidan parchalangandek

Bolaklangan baxtu iqbollar

Yozigliq.


 

.
- ,
- ...
.
- .
,
.

***

 

MEN KIM?


Kimning nigohila kuzatayapman dunyoni-

Dost,

Jonu jigar ,

daraxt,

qushningmi?

Dildirab tushgan bu bargdagi yoshni

Kimning lablarila hoplayapman?

Kimning qollarila quchoqlayapman

Notavon, mortdan-mort dunyoni?

Ormon, dala, yomgir, boronu tunning

Ovozini kiymaganmi ovozim?

Men kimman axir, kim -

Tabiat aks-sadosi.

Aks-sadodan

Ozligimni topa olamanmi?


 

?

?
? ? ? ? ?
,
?
,
, ?
, , , , ...
?
?
?
(1982)

 

***

UXLATASIZ MENI ALLALAB


Issiq toshagimga yotqizib,

Uxlatasiz meni allalab.

Bir godakbop qoshiqni ayta

Shirin tushlar tilaysiz qayta.

Tongda yostigimning tagida

Paydo bolar siz qoygan oftob -

Men kunlari qoldan qoymagan,

Hech toymagan bir gozal surat.

Endi bunday qila kormang hech

Men ulgaydim.

Bolalik ketdi.

Bolalik ketdi...


 

...

, ,
,
,
,
, ,
,
, , - ...
.
(1982)
***

 

UMID ALI tarjimasi,

"Bekajon" gazetasining mas'ul kotibi

 

Tarjimon (Umid Ali) va manba, ya'ni saytimiz ma'muriyatining ruxsatisiz boshqa saytga ko'chirish ta'qiqlanadi!

. , 3 ,
 

 
SAYTIMIZNING HURMATLI FOYDALANUVCHILARI VA MEHMONLARI! SIZLAR UCHUN ENDI TELEGRAM DASTURIGA MO'LJALLANGAN SAYTIMIZNING MEDIA KANALI OCHILDI! SAYTIMIZDAGI BARCHA KLIP VA TARONALARNI USHBU KANALIMIZ ORQALI HAM YUKLAB OLISHINGIZ MUMKIN!
USHBU HAVOLAGA BOSING VA JOINNI BOSING


...

.
, Mehmon, .

«     2016    »
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031 

Siz qaysi viloyatdansiz?